Kwadrant: Reactief vs Proactief vs Preventief

Bij het oplossen van problemen binnen een organisatie kun je reactief, proactief of preventief handelen. De manier waarop je dit aanpakt bepaalt in hoeverre incidenten beheerst worden en of ze in de toekomst voorkomen kunnen worden. Dit kwadrant helpt om inzicht te krijgen in welke aanpak het meest effectief is in verschillende situaties.

  • Doel: Dit kwadrant helpt bij het structureren van probleemoplossing door onderscheid te maken tussen reactieve, proactieve en preventieve strategieën.

  • Toepassing: Gebruik dit model om te bepalen of je brandjes blust, incidenten beheerst of risico’s structureel voorkomt.

  • Belang: Een verkeerde aanpak leidt tot terugkerende problemen, onnodige kosten en verstoring van bedrijfsprocessen. De juiste balans tussen reactief en preventief handelen zorgt voor een efficiënte en stabiele werkomgeving.

Toelichting:

  • Reactief + Ad-hoc (Brandjes blussen)
    Problemen worden pas opgelost als ze zich voordoen, vaak zonder structurele maatregelen. Dit leidt tot herhaalde incidenten en verhoogde druk op teams.
  • Reactief + Gestructureerd (Efficiënt incidentbeheer)
    Incidenten worden snel opgelost met duidelijke procedures en processen. Dit voorkomt escalatie, maar lost de onderliggende oorzaak niet altijd op.
  • Preventief + Ad-hoc (Proactieve ingrepen zonder strategie)
    Er wordt geprobeerd problemen voor te zijn, maar zonder een systematische aanpak. Dit kan leiden tot inefficiënte maatregelen en overbodige inspanningen.
  • Preventief + Gestructureerd (Strategische risicobeheersing)
    Problemen worden voorkomen door een doordachte aanpak met monitoring, analyses en structurele verbeteringen. Dit minimaliseert risico’s en verhoogt de stabiliteit van processen.

Concrete aanbeveling:
Een reactieve aanpak is soms onvermijdelijk, maar (vooral brandjesblussen) mag geen standaard werkwijze zijn. Je wilt groeien vanuit reactief incidentbeheer naar een preventieve aanpak, beginnend met proactief handelen en later misschien zelfs gestructureerde preventie. Dit zorgt voor structurele oplossingen en voorkomt dat je organisatie vast blijft zitten in het continu blussen van brandjes. De belangrijkste stap is om weg te groeien uit ad-hoc reactief werken en steeds meer grip te krijgen op risico’s en oorzaken.